Quote number 2

Nội tâm con người rất phức tạp. Tôi có thể làm việc này nhưng thực tế lại đang suy nghĩ về việc khác. Chúng ta hoàn toàn không thể nghe được suy nghĩ của mọi người, duy nhất chỉ có một thế giới suy nghĩ mà ta nghe được, cảm nhận rõ, đó chính là thế giới của bản thân. Chính vì thế, một số người đôi khi tự cho rằng bản thân mình chính là trung tâm của vũ trụ, thiết nghĩ, tất cả mọi người đều đang để tâm đến từng hành động, lời nói của mình và đôi khi, bản thân họ lại tự đóng khung trong những nguyên tắc vô hình mà suy nghĩ đặt ra.

Một ví dụ thực tế, khi bạn chẳng may vấp ngã trước mặt nhiều người. “Xấu hổ thật. Họ chắc đang cười mình”. Nhưng chỉ có mình bạn nghĩ vậy, có phải tất cả mọi người đều đang cười bạn, họ có thực sự đang nghĩ bạn thật tức cười, thật mỉa mai. Không phải như vậy. Hầu như hơn 80% chẳng nghĩ gì cả. Họ có thể buộc miệng cười nhưng mấy phút sau sẽ quên hết dáng bộ té ngã xấu hổ mà bạn nghĩ, trong khi người khác đã gần như quên hẳn thậm chí chẳng để tâm thì bạn vẫn mãi nghĩ về giây phút đó. Bạn suy nghĩ, bạn nhớ, rồi lại nhai hoài cái cảm giác xấu hổ đó. Thật sự có cần thiết? Những suy nghĩ lãng phí ấy nên dừng lại, để dành nó để nghĩ về những sáng kiến, những ý tưởng mới cho công việc của mình. Khoảng thời gian bạn đang “nhai lại cảm giác” cũng là lúc người khác đang “tiêu hóa ý tưởng”, hóa ra bạn vẫn chỉ mãi đơn độc trong vũ trụ suy nghĩ của mình.

Một tình huống khác đặt ra với những cô gái ảo tưởng. Bạn được mời đi ăn cùng cả hội nhóm, con gái ảo tưởng sẽ mãi vẩn vơ suy nghĩ: “Ăn uống không phải khép nép, ăn nhẹ, nói khẽ, cười duyên. Tất cả đang nhìn mình nên mình phải thật thùy mị, chỉn chu”. Tuy nhiên khi tất cả đều ăn no rồi chuẩn bị đi về thì bạn lại tiếc ngẩn ngơ vì mình vẫn chưa ăn gì no cả. Mắc bệnh ảo tưởng tiểu thư, những bạn gái trẻ lại hại dạ dày mình như vậy. Do đó, đừng cứ nghĩ bản thân là trung tâm của thế giới. Bạn đã lầm to rồi.

Hiệu ứng Spotlight – Chúng ta không phải là trung tâm của vũ trụ

Đây là một hiệu ứng tâm lý cực kỳ khó chịu, gây ảnh hưởng rất nhiều đến hành vi của mỗi người. Hiệu ứng spotlight thường có liên quan đến sự nổi bật, khác lạ hoặc vụng về trong hành động của chúng ta. Nói một cách dễ hiểu thì khi bạn làm một điều gì đó không giống như bình thường, bản thân sẽ rơi vào cảm giác như thể cả thế giới đang dò xét mình.

Nếu bạn lỡ miệng nói ra những câu thiếu tinh tế trong một tình huống hài hước, phát biểu sai một thông tin trong cuộc họp quan trọng, làm bẩn áo khi ăn uống ở nhà hàng, để một kiểu tóc khác lạ, hay bị vấp té bất ngờ, v.v… tất cả đều sẽ tạo nên cảm giác xấu hổ, ngượng ngùng và bất an. Điều này được lý giải bởi chúng ta thường có xu hướng nghĩ mình là tâm điểm của mọi thứ, cho nên những sai sót sẽ bị chú ý và đánh giá. Nhưng thực chất là lầm tưởng của chúng ta mà thôi.

Vậy tại sao chúng ta lại luôn có cảm giác ấy?

Theo Thomas Gilovich và Kenneth Savitsky – các nhà nghiên cứu đầu tiên nói về hiệu ứng Spotlight thì: “Đa số mọi người thường đánh giá quá cao mức độ ảnh hưởng về hành động, lời nói và vẻ ngoài của bản thân đến người khác”. Cách tự đề cao bản thân quá mức hay lầm tưởng về sự chú ý của mọi người xung quanh dành cho mình sẽ dần hình thành tâm lý sợ sai lầm. Mỗi khi phải đối diện với những va vấp trong cuộc sống, hiệu ứng spotlight sẽ làm cho chúng ta bối rối, dẫn đến sự vụng về trong cách xử lý tình huống, cũng như hàng loạt hệ lụy không mong muốn kéo theo sau đó. Nhưng theo các nghiên cứu đã chỉ ra rằng không ai dành quá nhiều sự quan tâm cho một cá nhân nào đó và thực chất thì chúng ta chỉ là trung tâm vũ trụ của chính mình mà thôi.

Vượt qua cảm giác xấu hổ

Thông thường, khi rơi vào hoàn cảnh bị xấu hổ, phần đông chúng ta lại có xu hướng tự chất vất bản thân quá nhiều. Thoạt nhìn, điều này sẽ ngăn cho tình huống đó lặp lại thêm lần nữa nhưng chúng ta không nên để mình bị lún quá sâu vào cảm giác tội lỗi, cũng như ngừng suy nghĩ rằng mọi người sẽ “ghim” sai lầm của bạn.

Phần lớn những sai sót của bạn thực ra không lưu giữ quá lâu trong tâm trí của người khác, dẫu nó có trở thành một đề tài để bàn tán chăng nữa thì cũng sẽ nhanh chóng lãng quên theo thời gian, vì từng giây từng phút luôn có rất nhiều sự kiện xảy ra. Việc cảm thấy xấu hổ và mắc kẹt trong “mớ hỗn độn” mà mình vô tình gây nên không phải là cách để giải quyết vấn đề. Thay vào đó, bạn hãy suy nghĩ lạc quan rằng bản thân sẽ cố gắng để không phạm lỗi tương tự nữa. Đừng quên là mọi người luôn bận rộn với cuộc sống cá nhân của họ và bạn cũng thế. Luôn để bản thân thoải mái và tập trung vào những điều tốt đẹp không chỉ cho chính mình mà còn cho mọi người xung quanh.